Ünite 8: Türk Şiirinde Nazire Amaçlarımız — Hızlı Bakış
Sınavdan hemen önce göz gezdirmek için sıkıştırılmış özet.
Sınavda Dikkat Et
Nazirenin tanımını iyi bilin; sadece aynı vezin ve kafiye yetmez, aynı konu ve aynı dilde/şivede olması şarttır.
Nazireye Arap edebiyatında 'mu’âraza', 'ihtizâ', 'muhâkât'; Fars edebiyatında ise 'cevâb', 'istikbâl' ve 'tazmîn' denildiğini karıştırmayın.
Türk edebiyatında ilk nazire mecmuasının Ömer b. Mezîd’in Mecmû’atü’n-nezâ’ir’i (1436, II. Murad) olduğunu asla unutmayın.
En çok şiir içeren nazire mecmuasının Edirneli Nazmî’nin Mecma‘ü’n-nezâ’ir’i (5527 şiir) olduğunu, Eğirdirli Hacı Kemâl’in Câmi‘ü’n-nezâ’ir’inde ise Çarh-nâme’nin yer aldığını not edin.
Nakîze kavramının normal nazireden farklı olarak 'anlamca zıt ve reddiye niteliğinde' olduğunu sınavda dikkate alın.
Yûnus Emre’nin nazirelerini Ahmed-i Yesevî’ye yazdığını, kendisinden önce ise Hakîm Süleyman Ata’nın bu geleneği başlattığını hatırlayın.
Budinli Hisâlî’nin Metâli’ü’n-nezâ’ir mecmuasının şiirlerin tamamını değil, yalnızca matla beyitlerini içerdiğini unutmayın.
Bilinmesi Gereken Kavramlar
NazireZemîn Şiir (Model Şiir)Nazîre-gû / Nazîre-perdâzMu’ârazaMüşâ’areŞi‘r-i Müşterek (Ortak Şiir)NakîzeMecmû’atü’n-nezâ’irCâmi‘ü’n-nezâ’irMecma‘ü’n-nezâ’irPervâne Bey MecmuasıMetâli’ü’n-nezâ’irTazmînİstikbâlCevâbİhtizâMuhâkâtGazel-i Müşterek
