Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı » 14-15. Yüzyıllar Türk Edebiyatı

Ünite 8: Türk Şiirinde Nazire Amaçlarımız — Kelime Bul

Tanımı oku, kavramı harf harf bul. 14 kelime var.

1 / 140 doğru

Arap edebiyatında nazire türünü karşılamak üzere kullanılan terimlerden biri olup, şiir alanındaki karşılıklı tesir ve esinlenme durumunu ifade eder.

Nazire — Bir şairin tanınmış bir şiirine başka bir şair veya bizzat kendisi tarafından aynı vezin, kafiye ve redifle yazılan benzer şiirdir. Genellikle gazel ve kaside nazım şekillerinde görülür; metinde Yûnus Emre'nin Ahmed-i Yesevî şiirlerine yazdığı manzumeler buna örnektir.

Zemîn Şiir (Model Şiir) — Nazire yazılırken örnek alınan, ilk defa söylenmiş olan model manzumeye denir. Divan ••• sonradan yazılan nazireler bu ••• kafiye ve redif örgüsüne uyarak şekillenir.

Mu’âraza — Arap edebiyatında nazire terimi yerine kullanılan ve bir şiire aynı biçim ve içerik özellikleriyle karşılık verme, boy ölçüşme anlamlarına gelen terimdir. Edebî yarışma ve atışma ruhunu barındırır.

Müşâ’are — Şairlerin aynı zaman dilimi içerisinde karşılıklı olarak şiir söylemeleri veya yazmaları durumudur. Nazire geleneğinin anlık ve canlı bir uygulaması olarak kabul edilir.

Nakîze — Bir şiir esas alınarak onunla aynı vezin ve kafiyede kaleme alınan, ancak anlamca tamamen zıt bir konu işleyen ve zemin şiire bir nevi reddiye niteliği taşıyan şiir türüdür; metinde Sâgarî’nin Necâtî’ye yazdıkları buna örnektir.

Mecmû’atü’n-nezâ’ir — Türk edebiyatında Ömer b. Mezîd tarafından 1436 yılında derlenerek Sultan II. Murad’a sunulan, bilinen ilk nazire mecmuasıdır. Eserde 84 şairden 397 şiir yer almaktadır.

Pervâne Bey Mecmuası — Kanunî Sultan Süleyman devrinde 1560-1561 yıllarında ••• Bey tarafından derlenen, şairlerin kimliklerine dair düşülen açıklayıcı kayıtlarla dikkat çeken ve Topkapı Sarayı'nda nüshası bulunan önemli bir mecmuadır.

Metâli’ü’n-nezâ’ir — Budinli Hisâlî tarafından XVII. yüzyılın ortalarında derlenen ve diğer mecmualardan farklı olarak şiirlerin sadece matla beyitlerine yer veren nazire mecmuasıdır.

Tazmîn — Fars edebiyatında nazire karşılığı kullanılan terimlerden biri olup, genel anlamda başka bir şairin mısra veya beytini kendi şiirine katma veya benzer tarzda şiir üretme sanatıdır.

İstikbâl — Fars edebiyatında bir şairin şiirine karşılık yazmak, onun yolundan gitmek anlamında nazire için kullanılan terimdir.

Cevâb — Fars edebiyatında ve Türk edebiyatında, bir şairin şiirine başka bir şairin yazdığı nazire şiiri ifade etmek için kullanılan kelimedir.

İhtizâ — Arap edebiyatında nazire türünü karşılamak üzere kullanılan terimlerden biri olup, şiir alanındaki karşılıklı tesir ve esinlenme durumunu ifade eder.

Muhâkât — Arap edebiyatında nazire anlamında kullanılan, bir şiirin üslup ve edasını taklit etme, ona benzer bir eser ortaya koyma durumunu belirten terimdir.

Gazel-i Müşterek — Birden çok şairin ortaklaşa beyitler ekleyerek ya da birlikte oluşturdukları, ortak yazılmış ••• nazım şeklindeki manzumelerdir.