Ünite 8: Türk Şiirinde Nazire Amaçlarımız — Önemli Kavramlar

Bir şairin tanınmış bir şiirine başka bir şair veya bizzat kendisi tarafından aynı vezin, kafiye ve redifle yazılan benzer şiirdir. Genellikle gazel ve kaside nazım şekillerinde görülür; metinde Yûnus Emre'nin Ahmed-i Yesevî şiirlerine yazdığı manzumeler buna örnektir.

Nazire yazılırken örnek alınan, ilk defa söylenmiş olan model manzumeye denir. Divan şiirinde sonradan yazılan nazireler bu zemin şiirin kafiye ve redif örgüsüne uyarak şekillenir.

Başka şairlerin şiirlerine nazire yazma konusunda maharet sahibi olan, nazire üreten şairler için kullanılan terimdir. Bu şairler usta şairlerin tarzını taklit ederek kendi sanatçı kimliklerini geliştirirler.

Arap edebiyatında nazire terimi yerine kullanılan ve bir şiire aynı biçim ve içerik özellikleriyle karşılık verme, boy ölçüşme anlamlarına gelen terimdir. Edebî yarışma ve atışma ruhunu barındırır.

Şairlerin aynı zaman dilimi içerisinde karşılıklı olarak şiir söylemeleri veya yazmaları durumudur. Nazire geleneğinin anlık ve canlı bir uygulaması olarak kabul edilir.

Bir beyit veya mısraının bir şair, diğer beyit veya mısraının ise başka bir şair tarafından söylendiği ortak kaleme alınmış gazel ve benzeri manzumelerdir.

Bir şiir esas alınarak onunla aynı vezin ve kafiyede kaleme alınan, ancak anlamca tamamen zıt bir konu işleyen ve zemin şiire bir nevi reddiye niteliği taşıyan şiir türüdür; metinde Sâgarî’nin Necâtî’ye yazdıkları buna örnektir.

Türk edebiyatında Ömer b. Mezîd tarafından 1436 yılında derlenerek Sultan II. Murad’a sunulan, bilinen ilk nazire mecmuasıdır. Eserde 84 şairden 397 şiir yer almaktadır.

Eğirdirli Hacı Kemâl tarafından 1512 yılında derlenen, 266 şairden 2824 şiir içeren ve Anadolu sahasındaki ilk üç yüz yıllık edebî verimleri toplayan önemli bir nazire mecmuasıdır.

Edirneli Nazmî tarafından 1524 yılında derlenen, 360'tan fazla şairin 5527 şiirini barındıran ve nazire mecmuaları arasında en çok şiir içeren dev eserdir.

Kanunî Sultan Süleyman devrinde 1560-1561 yıllarında Pervâne Bey tarafından derlenen, şairlerin kimliklerine dair düşülen açıklayıcı kayıtlarla dikkat çeken ve Topkapı Sarayı'nda nüshası bulunan önemli bir mecmuadır.

Budinli Hisâlî tarafından XVII. yüzyılın ortalarında derlenen ve diğer mecmualardan farklı olarak şiirlerin sadece matla beyitlerine yer veren nazire mecmuasıdır.

Fars edebiyatında nazire karşılığı kullanılan terimlerden biri olup, genel anlamda başka bir şairin mısra veya beytini kendi şiirine katma veya benzer tarzda şiir üretme sanatıdır.

Fars edebiyatında bir şairin şiirine karşılık yazmak, onun yolundan gitmek anlamında nazire için kullanılan terimdir.

Fars edebiyatında ve Türk edebiyatında, bir şairin şiirine başka bir şairin yazdığı nazire şiiri ifade etmek için kullanılan kelimedir.

Arap edebiyatında nazire türünü karşılamak üzere kullanılan terimlerden biri olup, şiir alanındaki karşılıklı tesir ve esinlenme durumunu ifade eder.

Arap edebiyatında nazire anlamında kullanılan, bir şiirin üslup ve edasını taklit etme, ona benzer bir eser ortaya koyma durumunu belirten terimdir.

Birden çok şairin ortaklaşa beyitler ekleyerek ya da birlikte oluşturdukları, ortak yazılmış gazel nazım şeklindeki manzumelerdir.