Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı » 14-15. Yüzyıllar Türk Edebiyatı

Ünite 7: 15. Yüzyıl Türk Edebiyatında Mesnevi Amaçlarımız — Boşluk Doldurma

Özetten alınan cümlelerde eksik kavramı yaz. 15 soru var.

1 / 150 doğru

Başlangıç devri kabul edilen XIV. asırda yazılan XV. yüzyıldakiler arasında dil, üslup ve muhteva yönünden büyük farklar bulunmaktadır.

Başlangıç devri kabul edilen XIV. asırda yazılan mesnevilerle XV. yüzyıldakiler arasında dil, üslup ve muhteva yönünden büyük farklar bulunmaktadır.

Nitekim Şeyhî, Hüsrev ü Şîrîn'inde gazel birkaç ev kurmaya benzerken mesnevi yazmanın bir şehir kurmak gibi olduğunu ifade ederek asıl hünerin mesnevi yazmak olduğunu belirtmiştir.

Süleymân Çelebi’nin Mevlid’i, Hatîboğlu’nun Bahrü’l-hakâyık’ı, Ârif’in Mi’râcü’n-nebî’si gibi eserler bu dönemin ürünleridir.

Miraç olayını konu edinen mi'râc-nâmeler de bu dönemde yazılmıştır.

Câmâsb-nâme tercümeleri, Kemâl Ümmî’nin bir hadis şerhi olan Kırk Armağân'ı ve Hatîboğlu’nun manzum yüz hadis tercümesi Ferah-nâme de bu gruptadır.

Tasavvufî aşk, yaşayış ve ahlakı konu alan Elvân-ı Şîrâzî’nin Gülşen-i Râz’ı, Pîr Mehmed’in Tarîkat-nâme’si, Muhyiddîn Çelebi’nin Hızır-nâme’si ve Abdurrahîm-i Karahisârî’nin Vahdet-nâme’si önemli tasavvufî mesnevilerdir.

Fuzûlî’nin Leylâ vü Mecnûn’u yazılıncaya kadar Türk edebiyatının en seçkin mesnevisi sayılmıştır.

Sultan Cem’in Selmân-ı Sâvecî’den tercüme ettiği Cemşîd ü Hurşîd’i ile Cemâlî’nin Hümâ vü Hümâyûn’u (Gülşen-i Uşşâk) bu dönemin diğer önemli aşk mesnevileridir.

Ahmed-i Rıdvân’ın İskender-nâme’si ile Aşkî ve Ahmed-i Rıdvân’ın Heft Peyker'leri bu geleneğin XV. yüzyıldaki başarılı temsilcileridir.

Üçüncü grubu ise manzum Osmanlı tarihleri ve gazavât-nâmeler oluşturur.

Diyarbakırlı Halîlî’nin Fürkat-nâme’si (Gurbet-nâme), İznik ve İstanbul'u yerli mekân olarak ele alıp işleyen ilk sergüzeşt-nâme örneğidir.

Bu türün ilk örneklerinden biri Mesîhî’nin Edirne Şehr-engîzi’dir.

Mizahi mesnevi denildiğinde ilk akla gelen eser ise Şeyhî’nin Har-nâme’sidir.

İlmî ve kültürel mesneviler grubunda kozmik olayları ve kehanetleri inceleyen Yazıcı Sâlih’in Şemsiyye’si (Melhame), insan uzuvlarından ahlak tespiti yapan Hamdullâh Hamdî’nin Kıyâfet-nâme’si ve Baba Yûsuf’un benzer eseri yer alır.

Bedr-i Dilşâd’ın geniş ansiklopedik eseri Murâd-nâme, nasihat-nâme, siyâset-nâme ve fütüvvet-nâme özellikleri taşıyan 9820 beyitlik dev bir eserdir.