Ünite 4: Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatında Eleştiri-II (İkinci Kuşak) — Alıştırmalar

Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.

1. Sıra Sizde 1
   Recaizâde Mahmut Ekrem’in Muallim Naci ile tartışmalarının sebeplerini ve sonuçlarını yorumlayınız.
2. Alıştırma 1myders hazırladı
   Recaizâde Mahmut Ekrem'in Ta’lîm-i Edebiyat adlı eserinde tanımladığı üslup türlerini (sade, müzeyyen, âlî) ve bunların kullanım amaçlarını açıklayan kısa bir özet hazırlayınız.
   Yanıt / ipucu

   Sade üslup öğretmek ve açıklamak; müzeyyen üslup söz sanatlarıyla dikkat çekmek; âlî üslup ise büyük fikirlerin ve derin hislerin asaletini yansıtmak amacıyla kullanılır.
3. Alıştırma 2myders hazırladı
   Recaizâde Mahmut Ekrem'in Zemzeme Mukaddimesi'nde Muallim Naci'nin Ateşpâre ve Şerâre gibi eserlerine yönelttiği 'balon' ve 'ateşböceği' benzetmelerinin gerekçesini metne dayanarak açıklayınız.
   Yanıt / ipucu

   Naci'nin eserlerinin sadece söz bakımından yüce olduğu, gerçeklikten nasibini almayarak okuyucuda kalıcı bir etki bırakmadığı ve parlayıp sönen geçici bir şöhrete sahip olduğu düşüncesidir.
4. Alıştırma 3myders hazırladı
   Abdülhak Hâmit Tarhan’ın 'Duhter-i Hindû Hâtimesi'ndeki tiyatro anlayışı ile Sami Paşazâde Sezai’nin 'Küçük Şeyler Mukaddimesi'ndeki yaklaşımını edebî konu seçimi bakımından karşılaştırınız.
   Yanıt / ipucu

   Hâmit, gündelik olayları küçümseyip tarihi ve bilinmeyen coğrafyaları konu edinirken (romantizm); Sezai, Güneş sisteminden küçük bir böceğin kalbine kadar her ayrıntının edebiyata konu olabileceğini savunur (realizm).
5. Alıştırma 4myders hazırladı
   Muallim Naci'nin Recaizâde Mahmut Ekrem ile şiir anlayışında buluştuğu ortak paydalardan birini belirleyip Ekrem'in eleştirilerine karşı kaleme aldığı eserin adını yazınız.
   Yanıt / ipucu

   Ortak payda: Şiirde güzelliğin temel ölçüt olması ve şiirin mutlaka manzum olması gerekmediği düşüncesidir. Ekrem'e yanıt olarak yazdığı eser ise Demdeme'dir.