Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı » Türkçe Cümle Bilgisi 2

Ünite 5: Yüklemin Türüne ve Yerine Göre Cümleler — Boşluk Doldurma

Özetten alınan cümlelerde eksik kavramı yaz. 8 soru var.

1 / 80 doğru

Yüklemi çekimli bir fiil veya olan cümlelere "fiil cümlesi" denir.

Yüklemi çekimli bir fiil veya birleşik fiil olan cümlelere "fiil cümlesi" denir.

Fiillerin bu çekimleri dışında bir de birleşik çekimli halleri bulunur; bu durumda esas fiil kipinden sonra ek-fiilin hikâye (-idi), rivayet (-imiş) veya şart (-isə) biçimleri gelerek fiili birleşik çekimli kılar.

Yüklemi isim, isim soylu bir kelime veya kelime grubu olan cümlelere ise "isim cümlesi" (ad cümlesi) denir.

Edilgen çatılı fiillerde ise işin kimin tarafından yapıldığı belli değildir; nesne konumundaki öge sözde özne haline gelir.

Geçişli fiiller edilgen yapıldığında geçişsizleşir, geçişsiz fiiller edilgen yapıldığında ise öznesiz (meçhul) cümleler ortaya çıkar.

Bu ekler geçişsiz fiilleri geçişli, geçişli fiilleri ise dereceli olarak daha geçişli hale getirir.

İster isim cümlesi ister fiil cümlesi olsun, temel kural yüklemin sonda yer almasıdır.

Dilin doğal akışına uygun kullanılan devrik cümleler anlatıma samimiyet ve canlılık katar; ancak sırf farklı olmak amacıyla yapılan yapmacık devrikler anlatım akışını bozar.