Ünite 5: Yüklemin Türüne ve Yerine Göre Cümleler — Ön Okuma Soruları
Ders kitabının bölüm başındaki ilgi uyandıran soruları. Bunlar sınav sorusu değil — konuya başlamadan önce düşünmen için. Cevabı açmadan önce kendi yanıtını düşün.
Bir cümlenin yüklemi fiil veya isim olduğunda, cümlenin yapısında ve nesne alma durumunda ne gibi temel farklılıklar ortaya çıkar?
Yönlendirme
Fiil cümleleri iş veya oluş bildirip nesne alabilirken, isim cümleleri ek-fiil alarak öznenin durumunu veya niteliğini açıklar ve genellikle nesne almaz.
Aynı "-l-" ve "-n-" ekleri hem edilgen hem de dönüşlü çatılarda kullanılırken, bu iki çatı arasındaki ince anlam farkı nasıl ayırt edilebilir?
Yönlendirme
Edilgen çatıda işi yapanın kim olduğu belli değilken, dönüşlü çatıda işi yapan ile o işten etkilenen aynı kişidir ve özne bu işi kendi kendine yapar.
Tek bir kelimeyle ifade edilemeyen karmaşık hareketler ve durumlar, tasvir fiilleri (kurallı birleşik fiiller) aracılığıyla anlatıma nasıl bir zenginlik katar?
Yönlendirme
Tasvir fiilleri; eylemin yeterliliğini, tezliğini, yaklaşmasını veya sürekliliğini belirterek anlatıma incelik ve kalıplaşmış bir ifade gücü kazandırır.
Türkçenin doğal söz dizimi kuralı yüklemin sonda olması gerektirirken, yazarlar neden devrik cümleleri kullanmayı tercih ederler?
Yönlendirme
Devrik cümleler, belirli ögeleri vurgulamak, anlatıma duygu değeri, samimiyet ve canlılık katmak amacıyla tercih edilir.
