Ünite 5: Yüklemin Türüne ve Yerine Göre Cümleler — Örnekler

Ayşe Hanım’ın en büyük tutkusu, her akşam balkonda çay içerken eski mahallelerini anmaktı. Kurduğu cümlelerde yüklem genellikle isim soylu sözcüklerden oluşuyor, bu durum ek-fiil almalarını zorunlu kılıyordu. Örneğin "O eski sokaklar şimdi çok sessiz(dir)" derken, geniş zamanın üçüncü tekil şahıs eki düşmüş olsa bile anlamda ek-fiilin varlığı net bir şekilde hissediliyordu.

Ahmet, marangoz atölyesinde masanın kırılan ayağını tamir ederken bir yandan da yapacağı işleri planlıyordu. Tahtayı ustalıkla kesip yerine yerleştirdikten sonra arkadaşına dönerek "Bu dolabı yarın akşama kadar bitiriveririm" dedi. Buradaki "bitiriveririm" fiili, zarf-fiil ekli ana fiil ile tezlik bildiren yardımcı fiilin kaynaşmasıyla oluşan bir tasvir fiilidir.

Zeynep, pencerenin kenarında oturmuş dışarıdaki sağanak yağmurun altında koşan insanları izliyordu. İçindeki heyecanı bastamayarak birden ayağa fırladı ve "Ne kadar çabuk geçti o güzelim çocukluk yazları!" diye seslendi. Normal şartlarda yüklemin sonda olması beklenirken, bu cümlede yüklem ortada yer alarak devrik cümle özelliği kazanmış ve anlatıma güçlü bir duygu değeri katmıştır.