Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Tarih Lisans Programı » 19. Yüzyıl Türk Edebiyatı

Ünite 5: 19. Yüzyıl Mesnevileri — Boşluk Doldurma

Özetten alınan cümlelerde eksik kavramı yaz. 9 soru var.

1 / 90 doğru

XIX. yüzyılda , önceki yüzyıllara kıyasla muhteva, teknik ve kurgu bakımından önemli farklılıklar ve yenilikler barındırmaktadır.

XIX. yüzyılda mesneviler, önceki yüzyıllara kıyasla muhteva, teknik ve kurgu bakımından önemli farklılıklar ve yenilikler barındırmaktadır.

Klasik edebiyatın katı kurallarının esnetildiği bu dönemde, eserlerde gerçek kişilere yer verilmesi, gerçekçi tasvirlerin öne çıkarılması, diyalog tipi konuşmaların yoğunlaşması ve eski mazmunların yeniden yorumlanması dikkat çekmektedir.

Bu yüzyılda yazılan bazı mesnevilerde manzum ve mensur karışık yapıların kullanıldığı da görülmektedir (örneğin Bayburtlu Zihnî’nin Sergüzeştname'si).

Ayrıca Mehmet İzzet Paşa’nın Yusuf u Züleyha’sı çift kahramanlı aşk hikayelerini devam ettirirken, Selamî ve İrşadî Baba’nın Mevlid’leri dinî içeriği, Hayrî ve Rızayî’nin eserleri ise tarihî ve gazavatname geleneklerini yaşatmıştır.

XIX. yüzyıl klasik Türk edebiyatının en büyük ve en dikkate değer temsilcilerinden biri olan Keçecizade İzzet Molla, özellikle Keşan’a sürgün edilişini ve bu süreçte yaşadıklarını anlattığı 4166 beyitlik devasa mesnevisi Mihnetkeşan ile tanınır.

İzzet Molla’nın oldukça genç yaşta kaleme aldığı ilk eseri olan Gülşen-i Aşk, 300 beyitten oluşan küçük hacimli fakat derin anlamlı alegorik bir mesnevidir.

Aruzun 'fe‘ilâtün mefâ‘ilün fe‘ilün' kalıbıyla yazılan eser, Şeyh Galip’in Hüsn ü Aşk’ı ile zirveye taşıdığı alegorik anlatım geleneğini takip eder ve araya yerleştirilen beş bentlik tardiye ile bubağlılığını pekiştirir.

Ferhat ve Mecnun gibi efsanevi aşıklar eserde sadece yardımcı tip olarak yer alır; İzzet Molla ise kendi aşk maceralarını tasavvufi bir seyr-i süluk süreci olarak kurgular.

Şairin en tanınmış ve en çok tartışılan eseri, Şeyh Galip’in Hüsn ü Aşk’ından ilham alınarak yazılmış olan ancak yarım kalan Ateşgede’dir.